Ten behoeve van de afwikkeling van de scheiding is het belangrijk om te weten hoe beide partners hun samenlevingsvorm hebben vastgelegd. Dit is bepalend voor de wijze van verdeling van rechten, bezittingen en schulden. Als er niets is vastgelegd, kan dit alsnog worden geregeld in een vaststellingsovereenkomst of convenant.

Welke samenlevingsvormen zijn er

• Huwelijk op basis van algehele gemeenschap van goederen
• Huwelijk op basis van huwelijkse voorwaarden
• Geregistreerd partnerschap op basis algehele gemeenschap van goederen
• Geregistreerd partnerschap op basis van partnerschapsvoorwaarden
• Samenleving met contract
• Samenleving zonder contract.

Wat houdt ‘in gemeenschap’ in

Als u in gemeenschap van goederen getrouwd bent, hebben u en uw partner in principe allebei recht op de helft van de bezittingen en schulden. Let wel: in principe, omdat niet alle bezittingen en schulden bij die gemeenschap van goederen horen.

Er zijn twee uitzonderingen die niet onder de gemeenschap vallen:

• Als u of uw partner iets geërfd heeft, kan het zijn dat de erflater (degene die is overleden) heeft bepaald dat die erfenis echt van slecht één van jullie beiden is. De erfenis valt dan dus buiten de boedel. Het is natuurlijk ook mogelijk dat u samen heeft afgesproken en vastgelegd dat alles van jullie samen is, behalve die ene Friese staartklok, waaraan u zo gehecht bent.

• De tweede uitzondering betreft pensioenrechten waarop de Wet verevening pensioenrechten van toepassing is. Onder de knop Pensioen vindt u meer informatie hierover.

Wat houdt ‘op huwelijkse voorwaarden’ of ‘partnerschapsvoorwaarden’ in

Als u op huwelijkse voorwaarden getrouwd bent, betekent dat formeel meestal dat u en uw partner geen gezamenlijke spullen of geld hebben. Het is belangrijk dat u samen een duidelijke lijst maakt van alle bezittingen en schulden per partner. Op die lijst moet ook de waarde van deze zaken zijn opgenomen. U kunt die waarde samen bepalen.

In de praktijk heeft u vaak wel een gezamenlijke rekening waarvan u de vaste lasten betaalt. Aan het eind van elk jaar moeten u en uw partner het geld dat nog op die rekening staat (of het bedrag dat u rood staat) verrekenen. U verdeelt dit geld en begint in januari met een schone lei. Deze verplichting heet een ‘periodiek verrekenbeding’, of een ‘Amsterdams verrekenbeding’. Als u gaat scheiden, is het prettig dat u en uw partner ieder jaar het overgebleven geld inderdaad hebben verdeeld. Uw partner kan zo geen aanspraak meer maken op geld dat jullie in het verleden samen gespaard zouden hebben, want dat geld is immers al lang verdeeld.

Als één van u een eigen zaak heeft, is het wel belangrijk dat u goed uitzoekt hoe het verrekenbeding uitpakt als u gaat scheiden. Het is namelijk mogelijk dat u door het Amsterdamse verrekenbeding minder geld overhoudt, dan u had gedacht. Dit is op zich geen probleem. U gaat dan gewoon naar de notaris om uw huwelijkse voorwaarden te veranderen.
Zo heeft elke samenlevingsvorm zijn eigen juridisch consequenties. De scheidingsspecialist kan u hierbij begeleiden en uitleg geven over hoe dit uitpakt in uw situatie.

Hoe kun je scheiden

De wijze van scheiden hangt af van de gekozen samenlevingsvorm. U en uw partner kunnen op drie manieren uit elkaar gaan: door een echtscheiding, een scheiding van tafel en bed of door een ontbinding van het huwelijk en/of geregistreerd partnerschap nadat u van tafel en bed gescheiden bent.

Echtscheiding
Bij een echtscheiding wordt het huwelijk en/of geregistreerd partnerschap officieel beëindigd. Alle juridische banden die u en uw partner hebben, worden verbroken.

Scheiding van tafel en bed
Bij een scheiding van tafel en bed blijft u volgens de wet getrouwd, maar leeft u apart van elkaar. U heeft dus dezelfde rechten en plichten als tijdens het huwelijk, hoewel u niet meer samenwoont. Hier kunt u voor kiezen als u uit geloofsovertuiging liever niet officieel gaat scheiden, of als een echtscheiding te duur is voor u.

Ontbinding van het huwelijk
Mocht u na een scheiding van tafel en bed toch echt uit elkaar willen gaan, dan kunt u bij de rechtbank na één jaar om ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed vragen. De rechter wijst zo'n verzoek toe. U bent dan formeel gescheiden.

Ontbinding van samenlevingscontract of partnerregistratie
Ook een samenlevingscontract kan worden ontbonden. Dit kan veelal door de notaris gebeuren. Als er echter kinderen zijn betrokken bij de ontbinding, is het raadzaam dit door de rechter te laten uitvoeren. Dit in verband met een op te stellen ouderschapsregeling (verplicht). De gezagregeling voor beide ouders speelt hierbij ook een rol.

Een ScS scheidingsspecialist kan u adviseren.